Het gebruik van deepfake therapy in rouw


Ik vraag me zo veel af: heb ik het goed gedaan? Vond hij het erg dat ik net de kamer uit was toen hij stierf? Had hij liever gehad dat ik de muziek op had gezet? Is het mijn schuld dat hij een einde aan zijn leven heeft gemaakt? Is ze wel gelukkig met mij geweest? 

Zo veel vragen waar mensen mee achterblijven als er iemand overlijdt van wie ze veel houden. Het maakt daarbij slechts minimaal uit of je afscheid hebt kunnen nemen of niet.


De dood kun je niet bellen

Een van de ergste dingen als iemand sterft, is dat je nooit meer contact kan hebben. Het woord ‘nooit’ krijgt ook opeens een hele andere betekenis. Zoals je ook in bovenstaande aanvulzin kunt lezen die komt uit onze rouwkalender. Juist als je iets niet kan, dan wordt het verlangen des te groter. Ik vergelijk het wel eens met dat als je op dieet ben en de koektrommel staat in de kast, dan wil je maar één ding: een koekje! Als het dieet voorbij is kun je misschien zes keer langs die trommel lopen zonder er over na te denken. Alles wat we niet (meer) kunnen krijgen wordt belangrijk.

Volgens mijn brein hoor jij er te zijn

Nu is er onderzoek gedaan naar wat ons brein doet in rouw. Hoe gaat ons brein om met een verlies? Er zijn bij een verlies niet alleen psychologische uitdagingen en fysieke uitdagingen, nu blijkt ook uit onderzoek dat het brein ook de nodige uitdagingen heeft. Het brein moet opnieuw ‘leren’. Het gaat nieuwe verbindingen aanleggen, een verbinding van ‘jij hoort naast mij in bed te liggen – naar jij bent nu dood en de plek in mijn bed is leeg’. Dit is heel kort door de bocht. Ik heb hier een ander blog over geschreven, dat kun je hier lezen.

We willen contact

Al met al willen we contact (ervaren). Het wordt ook vaak gevraagd “voel je zijn aanwezigheid”? (uh… nee, moet dat dan?). Je zou wel wat willen horen. Je hoort dat anderen wel dromen van jouw overleden dierbare en jij denkt: waarom ik niet?

Je wil misschien naar een medium, maar wie vind je goed genoeg? Verder kijk je foto’s en misschien video’s (maar die doen vaak, zeker in het begin, te veel pijn).

We zoeken naar contact. Contact ervaren met een overledene blijkt goed te doen in het rouwproces. Ik schreef daar eerder een blog over.

Deepfake therapy

In oktober 2020 hebben we de documentaire Deepfake Therapy opgenomen. Roshan Nejal studeerde af als regisseur aan de filmacademie en kwam met deze vorm van contact maken met de overleden dierbare. Je kunt de documentaire nog steeds hier terugkijken.

Onlangs werd ik benaderd door het wetenschappelijk TV programma Focus van NTR. Of ik mee wilde werken aan een documentaire of Deepfake Therapy. Uiteraard! Dat doe ik maar al te graag, want de afgelopen jaren heb ik gemerkt dat Deepfake Therapy veel kan toevoegen aan een rouwproces, voor diegenen die dat willen.

In de documentaire werkte we met een medium die de stem vertolkte van de overledene. Het gaf prachtige inzichten en mooie, emotionele, momenten. De documentaire is uitgezonden op donderdag 28 maart met als bijzondere titel “Het Nieuwe Rouwen”. Toeval?

Je kunt hem ook nog hier terugkijken.

Maar er zijn ook alweer andere technieken op de markt. De ontwikkelingen gaan snel en iedereen zal er een mening over hebben.

Wat helpt bij rouwverwerking

Nu denk ik zelf dat alle manieren om nog een gevoel van contact te kunnen hebben met een overledene, heel fijn kan zijn. Met name in het begin. Het breinonderzoek waar ik het eerder over had, laat ook zien dat deze wens heel normaal is. Het lijkt me zinnig om de gefundeerde meningen hierover te laten komen van de rouwenden zelf. Zij kunnen aangeven of de deepfake helpt of niet.

Deepfake therapy schadelijk

Door wetenschappers wordt nog wel eens gedacht dat het schadelijk zou kunnen zijn, omdat rouwenden niet in staat zouden zijn om hun overledenen ‘los te laten’ (iedereen die mij kent, weet dat ik niet praat over ‘loslaten’ maar over ‘opnieuw verbinden’, op een manier die passend is bij de ontstane situatie). Dat een rouwende niet in staat zou zijn om de realiteit van het leven onder ogen te zien.

Fotolijstjes van overledenen

Mijn idee is dat rouwenden dat echt wel zullen doen. Hoe vaak zien we dat vlak na een overlijden het huis vol hangt met fotolijstjes van iemand die dood is. Ook daar heeft de omgeving (vaak) een mening over. Na een halfjaar: “moet je niet eens wat lijstjes weghalen? Dit is toch heel confronterend”?  Of “Hou je moet wel doorgaan hoor, het helpt natuurlijk niet om naar die foto’s te zitten kijken”. Vul alle opmerkingen zelf maar in. Toch zien we dat na verloop van tijd iemand in rouw de lijstjes gaat weghalen, dat het als vanzelf minder wordt. Het leven neemt je mee.

In rouw maar niet gek

Wat me vaak opvalt is dat iemand die in rouw is, nogal eens wordt bekeken als iemand die niet meer voor zichzelf kan beslissen. Dat wij als omgeving die persoon in bescherming moeten nemen. Dat in bescherming nemen, werkt nogal eens averechts en kan ertoe leiden dat iemand niet de hulp krijgt die hij nodig heeft, op welke manier dan ook.

Laat iemand maar voor zichzelf beslissen of hij het wil of niet. De deepfake therapy is ook zo’n onderwerp. Mensen worden bang gemaakt om het te gaan doen. De meest nare scenario’s worden geschetst over hoe je kan terugvallen, of hoe je onderuit zal gaan. Noem maar op. Echt de realiteit laat iets heel anders zien.

Dus ik hoop maar dat we allemaal in gaan zien dat iemand in rouw nog steeds heel goed voor zichzelf kan voelen waar hij of zij behoefte aan heeft. Wat wellicht zou kunnen helpen. Dat hele rouwproces wordt vaak al zo beïnvloed door wat de omgeving vindt, zegt of doet… Geef mensen zelf de kans!

Onderzoek deepfake therapy

Of deze techniek voor iedereen geschikt is, dat zullen we moeten onderzoeken. Voor wie zou het wellicht wel slecht kunnen zijn? Wie kan hier maar beter niet aan beginnen? Totdat we dit onderzocht hebben, stel ik voor dat we dit benaderen zoals iedere nieuwe techniek: probeer het. Slechter word je er over het algemeen niet van (als het goed wordt begeleid) en alles wat nieuw is, dat kunnen we proberen.

Deepfake therapy spannend

Het is een nieuwe techniek, een nieuw onderwerp. Dat maakt vaak angstig. Waar eindigt het? Als je ooit de aflevering van Black Mirror hebt gezien “Be right back” dan weet je dat dit nog ‘niks’ is!

Het is spannend, nieuw en misschien ook eng. Zo is alles begonnen. Ik zou er toch niet aan moeten denken dat ik de eerste was die ooit in een vliegtuig stapte…

Ik ben benieuwd of jij dit zou willen: ofwel contact op deze manier aangaan, ofwel je data achterlaten.

Mocht je meer willen weten over deepfake therapy: bekijk de documentaires en als jij ook contact wil maken met jouw overledene, bekijk de pagina op mijn website hierover en voel of het je aanspreekt. Je kunt gerust een afspraak maken.


Misschien wil je hier iets over kwijt of kan ik op dit moment iets anders voor je doen. Weet me dan te vinden via www.hetnieuwerouwen.nl.

De afbeelding van dit blog komt uit de Rouwkalender. te bestellen als scheurkalender of gratis beschikbaar als app.

Wil je meer informatie over rouw?